Poniżej przedstawiamy pojęcie pomocy publicznej oraz jej rodzajów.

• pomoc publiczna – ingerencja instytucji państwowych, polegająca na przyznaniu w jakiejkolwiek formie, pomocy pojedynczemu podmiotowi gospodarczemu bądź grupie podmiotów, prowadząca do zakłócenia konkurencji na wolnym rynku. W szerszym znaczeniu pomocą publiczną są też inne instytucje prawne uprzywilejowujące wspomagany podmiot względem pozostałych (indywidualne zwolnienia podatkowe, gwarancje rządowe, monopole etc.).

Definicja tego pojęcia wynika bezpośrednio z zapisów art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz orzecznictwa Komisji Europejskiej i Sądów Unii Europejskiej. Wskazują one, iż pomocą publiczną jest wszelka pomoc, która kumulatywnie spełnia następujące przesłanki:

1. beneficjentem wsparcia jest przedsiębiorca w rozumieniu funkcjonalnym;
2. jest udzielona za pośrednictwem lub ze źródeł państwowych w jakiejkolwiek formie;
3. stanowi korzyść dla beneficjenta oraz jest selektywna;
4. zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorcom;
5. oraz wpływa na wymianę handlową pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej.

Należy podkreślić, iż nie spełnienie choćby jednaj z powyżej przedstawionych przesłanek nie pozwala zakwalifikować danego rodzaju wsparcia jako pomocy publicznej.

Klasycznym przykładem pomocy publicznej są dotacje unijne.

• formy pomocy publicznej – Katalog form pomocy publicznej jest katalogiem otwartym. Każdy bowiem rodzaj wsparcia może stanowić pomoc publiczną, jeśli pochodzi ze źródeł publicznych i spełnia pozostałe jej przesłanki.

Najczęściej stosowane formy pomocy publicznej to:

o   dotacja (finansowa, rzeczowa),

o   ulga podatkowa,

o   kredyt preferencyjny,

o   gwarancja i poręczenie kredytowe,

o   wsparcie kapitałowe,

o   zaniechanie dochodzenia należności,

o   odroczenie terminu zapłaty świadczenia pieniężnego stanowiącego środki publiczne lub rozłożenie go na raty

• pomoc de minimis– Określana tak jest pomoc o stosunkowo niskiej wartości, która w ocenie Komisji Europejskiej nie jest w stanie naruszyć (zagrozić naruszeniem) konkurencji lub wywierać wpływu na handel między państwami członkowskimi. Pomoc tego rodzaju jest więc wyłączona spod zakazu wynikającego z art. 107 ust. 1 TFUE i nie podlega zgłoszeniu do Komisji Europejskiej. Zasady Udzielania pomocy de minimis reguluje Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis. Wskazuje ono następujące kwotowe progi pomocy, jaka może zostać uznana za wsparcie bagatelne – jest to kwota 200 000 EUR w ciągu trzech lat dla przedsiębiorstw, z wyłączeniem sektora transportu, dla którego próg ten obniżono do 100 000 EUR.
• pomoc horyzontalna– kierowana jest do wszystkich przedsiębiorców, niezależnie od miejsca prowadzenia działalności oraz sektora gospodarki, w celu rozwiązania określonego problemu. Pomoc udzielana jest na: ratowanie i restrukturyzację zagrożonych przedsiębiorstw; badania, rozwój i innowacje; rozwój małych i średnich przedsiębiorców; zatrudnienie; usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym; zapewnienie kapitału podwyższonego ryzyka; ochronę środowiska oraz szkolenia.
• pomoc regionalna– pomoc przeznaczona na wsparcie rozwoju najmniej rozwiniętych regionów poprzez wspieranie inwestycji i tworzenie nowych miejsc pracy, wspieranie nowo utworzonych małych przedsiębiorstw lub w wyjątkowych przypadkach poprzez przyznanie pomocy operacyjnej. Promuje ona ekspansję i dywersyfikację działalności gospodarczej przedsiębiorstw znajdujących się w tych regionach, zwłaszcza poprzez zachęcanie firm do otwierania tam nowych zakładów. Podstawowym dokumentem regulującym kwestię przyznawania pomocy regionalnej są Wytyczne w sprawie krajowej pomocy regionalnej na lata 2007-2013.

Państwa członkowskie UE mogą udzielać tego rodzaju pomocy publicznej w tych regionach, w których poziom życia jest niski lub w regionach, w których istnieje stan niedostatecznego zatrudnienia. O jej wysokości (intensywności) decyduje mapa pomocy regionalnej tworzona dla wszystkich regionów (podregionów) Unii Europejskiej.

Całe terytorium Polski kwalifikuje się do otrzymywania tego rodzaju pomocy, jednak o różnej intensywności dla różnych regionów kraju. Mapa dopuszczalnej pomocy regionalnej na lata 2014–2020 została ustalona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2014 r. w sprawie ustalenia mapy pomocy regionalnej na lata 2014–2020.

Zgodnie z art. 3 rozporządzenia, od 1 lipca 2014 do 31 grudnia 2020 maksymalna intensywność pomocy regionalnej obliczanej jako stosunek wartości pomocy regionalnej, wyrażonej w tzw. ekwiwalencie dotacji brutto, do kosztów kwalifikujących się do objęcia ta pomocą (za wyjątkiem pomocy udzielanej na realizację dużego projektu inwestycyjnego, której wysokość jest ustalana za pomocą specjalnego wzoru) wynosi:

50% – województwa: lubelskie, podkarpackie, podlaskie, i warmińsko-mazurskie

35% – województwa: kujawsko-pomorskie, lubuskie, łódzkie, małopolskie, opolskie, pomorskie, świętokrzyskie i zachodniopomorskie oraz podregiony: ciechanowsko-płocki, ostrołęcko-siedlecki, radomski i warszawski wschodni

25% – województwa dolnośląskie, wielkopolskie i śląskie

20% – podregion warszawski zachodni

15% – obszar m.st. Warszawy (od 1 lipca 2014 do 31 grudnia 2017)

10% – obszar m.st. Warszawy (od 1 stycznia 2018 do 31 grudnia 2020)

Maksymalna intensywność pomocy regionalnej udzielanej małym lub średnim przedsiębiorstwom (z wyłączeniem nowych inwestycji o kosztach kwalifikowalnych przekraczających 50 mln euro), podwyższa się o 20 punktów procentowych dla małych oraz 10 punktów procentowych dla średnich przedsiębiorstw w stosunku do maksymalnej intensywności dla województw/podregionów (art. 5).

Zakazane jest udzielanie pomocy regionalnej dla tzw. przedsiębiorstw zagrożonych i portów lotniczych oraz w sektorach: hutnictwa żelaza i stali, włókien syntetycznych, rybołówstwa i akwakultury, rolnictwa, leśnictwa, transportu i energetyki (art. 6).

• mapa pomocy regionalnej– wprowadzona na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 października 2006 r. w sprawie ustalenia mapy pomocy regionalnej (Dz. U.06.190.1402) określa dopuszczalną intensywność pomocy, jaka może zostać przyznana na terenie danego województwa. W zależności od wielkości planowanej inwestycji i jej lokalizacji, wysokość wsparcia waha się od 30 do 50 proc.
• pomoc sektorowa– pomoc publiczna udzielana wyłącznie przedsiębiorcom z konkretnego sektora gospodarczego (np. z sektora transportu), jak również w sektorach wrażliwych: przemysł węglowy, hutnictwo żelaza i stali, przemysł stoczniowy. Do pomocy publicznej udzielanej w tych sektorach, z uwagi na ich specyficzny charakter, występujące problemy dotyczące, np. nadwyżki mocy produkcyjnych, kapitałochłonnego charakteru inwestycji, stosuje się często odmienne, bardziej restrykcyjne zasady udzielania pomocy publicznej niż zasady ogólne.
• intensywność pomocy– to stopień zaangażowania (procentowy udział) środków publicznych w całkowitej wartości przedsięwzięcia, obliczany jako stosunek wartości pomocy publicznej do kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą. Intensywność pomocy jest zależna od celu pomocy, miejsca, gdzie pomoc jest udzielana, jak również od rodzaju beneficjenta.

Źródła:         Wersja skonsolidowana Traktatu o Unii Europejskiej·         Rozporządzenie Komisji (WE) NR 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych)·        Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 6 maja 2008 r. w sprawie udzielania pomocy publicznej w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (Dz. U. Nr 90, poz. 557), zmienione Rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 17 grudnia 2008 r.(Dz. U. Nr 224, poz. 1484)
·         Zasady udzielania pomocy publicznej w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki z dnia 12 stycznia 2009 r.